ARBOWET EN ZZPERS

De Arbowet onderscheidt verschillende groepen werkenden, namelijk werkgevers, werknemers en zelfstandigen
(zzp’ers). Om te bepalen of u zelfstandige, werkgever of werknemer bent, is voor de Arbeidsinspectie de feitelijke situatie doorslaggevend.

Zo is het mogelijk dat u voor de Belastingdienst als zelfstandige gezien wordt, maar door de Arbeidsinspectie als werknemer! Dit zal vaak het geval zijn als u op regie-basis (dus op uurtarief) een klus uitvoert. U werkt dan immers onder regie van de opdrachtgever. De regels van de arbowet zijn dan volledig op u van toepassing, zoals voor iedere werknemer van de opdrachtgever geldt! U kunt dus ook een boete krijgen voor het niet dragen van een helm, moet de regels voor het werken op hoogte respecteren etc. Het maakt hierbij niet uit of u een geldige VAR heeft.

Linked Bouw heeft hieronder de uitleg die de arbeidsinspectie geeft over de verschillen tussen werkgever, werknemer en zelfstandige gepubliceerd. Deze verschillen worden zichtbaar aan de hand van enkele praktijkvoorbeelden.

Werkgever

Een werkgever is iemand die mensen in dienst heeft, inleent of onder zijn gezag laat werken. De werkgever is verantwoordelijk voor de veiligheid en gezondheid van zijn werknemers. Hij moet onder andere zorgen voor de veiligheid van de arbeidsplaats en de deugdelijkheid van de materialen. Als hij zelf meewerkt, moet hij zich ook aan de meeste regels van de Arbowet houden. Als een opdrachtgever of een hoofdaannemer een doorslaggevende invloed heeft op het werk wordt hij gezien als feitelijke werkgever. Bijvoorbeeld als hij instructies geeft over de dagelijkse activiteiten en de verstrekking van materiaal, arbeidsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen, Er is dan namelijk sprake van een gezagrelatie. Ook als de opdrachtgever of de hoofdaannemer werk laat verrichten door ingeleend personeel, is hij de op basis van de Arbowet de feitelijke werkgever. De feitelijke werkgever is altijd verantwoordelijk voor de naleving van de Arbowet. Daarbij is het niet van belang welke juridische constructie de opdrachtgever en opdrachtnemer met elkaar hebben afgesproken!

Werknemer

De werknemer volgens de Arbowet is degene die:

• werkt op basis van een arbeidsovereenkomst of publiekrechtelijke aanstelling;
• of door een werkgever is ingeleend (bijvoorbeeld uitzendwerk);
• of werkt onder gezag.

Zzp’er

Een zelfstandige (zzp’er) werkt niet onder gezag. Hij heeft juist een bepaalde mate van vrijheid bij het uitvoeren van de opdracht. Elementen die een rol spelen bij de beoordeling van het begrip zelfstandige voor de Arbowet zijn:

• heeft de zelfstandige een bepaalde klus aangenomen en is hij zelf verantwoordelijk voor het resultaat?
• bepaalt hij zelf hoe hij het werk uitvoert en welk materieel hij hierbij gebruikt?
• zorgt hij zelf voor persoonlijke beschermingsmiddelen?
• kan hij zelf zijn arbeidstijden bepalen?
• moet hij eventuele schade ontstaan door gevaarlijke of ongezonde werkzaamheden zelf betalen?
• Wat is de gezagsrelatie tussen de zelfstandige en de opdrachtgever?

Verschil werknemer – zzp’er

• de zzp’er werkt niet op basis van een arbeidsovereenkomst;
• de zzp’er heeft geen gezagsrelatie met de opdrachtgever;
• de zzp’er heeft vrijheid bij het uitvoeren van de opdracht;
• de zzp’er is (financieel) aansprakelijk voor schade als er iets niet goed gaat.

Om het verschil tussen werknemer, werkgever en zelfstandige te verduidelijken, geven we enkele voorbeelden:

Voorbeeld 1
Een bouwbedrijf is bezig met een metselklus en komt metselaars te kort. U bent zzp’er en wordt als metselaar ingehuurd om te helpen met de klus. Als u er op vaste tijden moet zijn, een uitvoerder toeziet op uw werk en aan u instructies geeft hoe het werk moet worden uitgevoerd, bent u voor de Arbowet een werknemer. U werkt dan immers ‘onder gezag’.

Voorbeeld 2
Een bouwbedrijf geeft aan u de opdracht om een muur te metselen. Dit is aangenomen werk waarbij vooraf het resultaat en de prijs worden afgesproken. U bent vrij om binnen de eisen van de opdracht uw werk uit te voeren. Daarnaast bepaalt u zelf de tijdstippen waarop u deze klus klaart. Ook zorgt u voor eigen materieel en persoonlijke beschermingsmiddelen. U werkt niet ‘onder gezag’ en bent dus voor de Arbowet een zelfstandige.

Voorbeeld 3
U hebt als zzp’er een opdracht aangenomen om een muur te metselen. Om de opdracht op tijd af te krijgen moet er nog een metselaar bijkomen. U huurt een collega-zzp’er in. U bent de inlener en bepaalt daarom de tijden, ziet toe op het werk, geeft instructies hoe het werk moet worden uitgevoerd en verstrekt het materieel.
Voor de Arbowet bent u de werkgever en is de collega een werknemer.

VAR-verklaring
De Arbeidsinspectie accepteert VAR-verklaringen niet zonder meer als bewijs dat er sprake is van een zzp’er. De VAR-verklaring geldt alleen voor inkomens- en premieheffing door de Belastingdienst en niet voor de Arbowet. Zie voor het doel en gebruik van de VAR-verklaring de informatie op de site van het ministerie van SZW: www.szw.nl

Bron: www.arbeidsinspectie.nl