|
EUROPESE STRIJD TEGEN INZET NEPZELFSTANDIGEN
Door: Winfried Weinans
Al sinds jaar en dag wordt de bouw geassocieerd met zwartwerk, koppelbazerij en meer de laatste tijd de zogenaamde nepzelfstandigen. Als grote vereniging van zelfstandigen in de bouw merkt Linked Bouw de problemen op dit gebied bijna elke dag. Niet alleen in de bouw, maar ook in andere sectoren komen deze praktijken nog veel te vaak voor. En niet alleen in Nederland, ook in de overige landen van de Europese Unie is het een veelvoorkomend probleem. Om deze reden hebben de Europese werknemers- en werkgeversverenigingen in de bouwnijverheid voorstellen gedaan om de praktijken van nepzelfstandigen en zwartwerk op europees niveau aan te pakken.
Hetze tegen Zelfstandigen?
Op het eerste gezicht lijkt dit de zoveelste poging van de Europese vakbonden om zelfstandigen het leven weer eens zuur te maken om zodoende hun leden, de werknemers te beschermen. Dit is echter te kort door de bocht geconcludeerd. De voorstellen richten zich namelijk vooral op het nu eindelijk eens goed aanpakken van nepzelfstandigen. Dat vakbonden niet altijd blij zijn met het groeiend aantal zelfstandigen is inmiddels wel bekend. Ze zouden werknemers verdringen, prijzen drukken en het niet zo nauw nemen met de veiligheidsvoorschriften en arbeidstijden. In verschillende europese landen is op dit gebied echter wet- en regelgeving ontstaan die ongelijke concurrentie tussen werknemer en zelfstandigen verminderd of zelfs uitsluit. Met een goede aanpak is het mogelijk nepzelfstandigen en zwartwerk aan te pakken en hopelijk uit te bannen. Dit is niet alleen in het belang van werknemers, maar vooral ook voor zelfstandigen die hun zaakjes wel goed regelen en wel netjes alle belastingen afdragen. Tenslotte is aanpak van deze (illegale) praktijken ook in het belang van goede bemiddelaars of verenigingen van ZZP’ers.
Wat houdt het voorstel in?
De federatie van Europese bouwbedrijven (FIEC) en de Europese bouw- en houtbonden (EFBH) stellen ten eerste voor dat koppelbazenpraktijken in het vervolg worden gekwalificeerd als misdrijf. Dit maakt een hardere aanpak mogelijk. Maar de voorstellen gaan verder: bureaus die zich bezighouden met bemiddelen van zelfstandigen zouden zich moeten inschrijven in een Europees register. Omgekeerd zouden arbeiders (lees: zelfstandigen) zich alleen mogen laten bemiddelen door ingeschreven en gecontroleerde bureaus.
Een tweede maatregel, en dat is een hele interessante, zou het gebruik van ‘de economisch meest voordelige inschrijving’ in plaats van de laagste prijs als criterium waarop een opdracht vergeven wordt aan een bepaalde aannemer. De redenering hierachter is dat lage biedingen al snel zouden leiden tot illegaal gedrag door middel van het inschakelen van goedkope, wellicht illegale arbeid. Om één en ander te controleren wordt gedacht aan invoering van een sociale identiteitskaart die zelfstandigen en werknemers altijd bij zich zouden dragen op de werkplek, waardoor het voor inspecteurs makkelijk zou zijn om vast te stellen of het om een legaal werkende persoon gaat.
Gaat dit werken?
Zoals bij zoveel voorstellen gaat het ook bij dit initiatief om de uitvoering en meer nog om de bereidheid van partijen één en ander ook inhoud te geven. Als er iets is waar werkgevers, zelfstandigen en bemiddelaars, zeker in de bouw, een grondige hekel aan hebben is het papierwerk en procedures. Een werkbare, snelle procedure voor inschrijven van een bureau, het verkrijgen van de ‘sociale identiteitskaart’ en het checken van ingeschreven bureaus en identiteitskaarten is daarom belangrijk. Dat één en ander niet gepaard mag gaan met grote bureaucratie, dure overhead en willekeur spreekt voor zich.
Verder is Linked Bouw als belangenbehartiger en voorstander van vrij ondernemerschap erg benieuwd naar de criteria waaraan bemiddelaars en zelfstandigen moeten voldoen om een inschrijving te verkrijgen. Ook hierbij geldt: procedures en kosten zijn uit den boze! Verder hebben wij twijfels bij de uitvoerbaarheid en eerlijkheid van het streven naar het gebruik van de ‘economisch meest voordelige inschrijving’. Op zich vindt Linked Bouw dit een goed uitgangspunt, maar volgens ons is het lastig om hiervoor spelregels vast te leggen zonder de vrije concurrentie tekort te doen. Verder vragen wij ons af of het reëel is om werkgevers- en werknemersverenigingen te laten beoordelen of een offerte wel of niet aan deze voldoet. Het staat een ondernemer immers vrij om een scherpe offerte neer te leggen. Het uitgangspunt dat een zeer lage offerte automatisch leidt tot illegaal gedrag vinden wij veel te kort door de bocht. Tenslotte zet Linked Bouw grote vraagtekens bij de controleerbaarheid hiervan.
Iets is beter dan niets toch?
Linked Bouw is als belangenvereniging uiteraard vóór het uitbannen van zwart werk en nepzelfstandigen. Dit is niet alleen voor de leden van de vakbonden, maar ook voor echte zelfstandigen ordinaire broodroof. Maar als dit betekent dat er nóg meer procedures, bureaucratie, controle-organen en kosten op de zelfstandige af komen zijn wij daar niet blij mee.
De huidige regelgeving met betrekking tot het werken met zelfstandigen, al dan niet via een bemiddelaar zijn al niet bepaald duidelijk en worden absoluut niet goed en consequent gehandhaafd door de Nederlandse overheid en belastingdienst. De voorwaarden voor het verkrijgen en behouden van een VAR-verklaring zijn vaak onduidelijk en lijken soms bijna willekeurig te worden gehanteerd. Ook de vraag of het werken via een bemiddelaar onder de werkingssfeer van een VAR-verklaring valt is voor een zelfstandige vaak amper te beantwoorden.
Linked Bouw stelt zich daarom op het standpunt dat eerst moet worden begonnen met duidelijke regelgeving op dit gebied. Ook voor het werken via bemiddelaars (iets waar duidelijk behoefte aan is, niet alleen bij zelstandigen maar ook bij opdrachtgevers) zou eerst eens goed geregeld moeten worden. Harmonisatie van deze regelgeving in europees verband zou de volgende stap kunnen zijn. Indien alle europese overheden en belastingdienst vervolgens op dezelfde manier en consequent, middels samenwerking de nieuwe regels zouden handhaven is al een hoop gewonnen en is verdere regelgeving en bureaucratie wellicht helemaal niet nodig.
|
